Κύκλοι, λαβές και ανάπτυξη

Ο Ήρωας και το Αιώνιο Παιδί έχουν την ίδια στάση: είτε και οι δύο είναι εσωστρεφείς, είτε και οι δύο εξωστρεφείς. Όταν η ζωή γίνεται δύσκολη, είναι πειρασμός να αφήσουμε το Παιδί να τροφοδοτήσει τον Ήρωα και να παρακάμψουμε τον Γονιό, που αντιμετωπίζει τον κόσμο. Το αποτέλεσμα δίνει μια αίσθηση ασφάλειας, αλλά δεν οδηγεί πουθενά: ένας φαύλος κύκλος. Οι εσωστρεφείς σε έναν τέτοιο κύκλο κλείνονται στον εαυτό τους· οι εξωστρεφείς τρέχουν από το ένα πράγμα στο άλλο.

Η έξοδος είναι πάντα η ίδια: χρησιμοποίησε τον Γονιό. Ανάλαβε την ευθύνη για κάτι, αντιμετώπισε τον κόσμο με τρόπο διαφορετικό από αυτόν του Ήρωά σου.

Υπό έντονο και παρατεταμένο άγχος, ο Ήρωας μένει χωρίς ενέργεια και η τέταρτη λειτουργία, η Κατώτερη, παίρνει τα ηνία. Είναι νεαρή και αδέξια, οπότε φέρεται υπερβολικά, σαν παιδί: όποιος σχεδιάζει γίνεται απερίσκεπτος, ο οραματιστής κολλάει σε λεπτομέρειες, ο ζεστός άνθρωπος γίνεται ψυχρά επικριτικός. Η Naomi Quenk το ονόμασε «στη λαβή» και παρατήρησε ότι οι άνθρωποι συχνά νιώθουν, εκ των υστέρων, ότι δεν ήταν ο εαυτός τους.

Η λαβή περνάει. Βοηθούν η ξεκούραση, η αλλαγή σκηνικού και άνθρωποι που δεν σε κρίνουν γι’ αυτό. Μετά, συχνά αφήνει ένα μάθημα: η Κατώτερη ζητούσε κάτι.

Ο Beebe περιέγραψε τι κάνει κάθε θέση της σκιάς όταν το εγώ αισθάνεται απειλούμενο. Αν τις διαβάσουμε από την πιο κοντινή προς την πιο βαθιά, σχηματίζουν μια σκάλα:

5. Η Αντίπαλη Προσωπικότητα υπερασπίζεται τον Ήρωα: πείσμα, καχυποψία, διάθεση για καβγά.
6. Ο Σένεξ ή η Μάγισσα επιτίθεται: ψυχρή κριτική και σκληρά όρια.
7. Ο Πανούργος προκαλεί σύγχυση: διπλά δεσμά, τυφλά σημεία, αίσθημα εξαπάτησης.
8. Ο Δαίμονας καταστρέφει, όταν όλα έχουν ήδη καταρρεύσει.

Τίποτα από αυτά δεν αποτελεί από μόνο του καταστροφή. Κάθε θέση που εκφράζεται υπό πίεση είναι μια θέση που μπορεί να αντιμετωπιστεί, και κάθε μία κρύβει ένα χάρισμα. Αυτός είναι ο δρόμος του εσωτερικού ταξιδιού του ήρωα.

Ο Harold Grant πρότεινε μια σειρά, καθώς και κατά προσέγγιση ηλικίες, κατά τις οποίες αναπτύσσονται οι τέσσερις κύριες λειτουργίες:

1. Ο Ήρωας, στην παιδική ηλικία, μέχρι περίπου τα 12: η δύναμη που μας καθορίζει από νωρίς.
2. Ο Γονιός, από περίπου 12 έως 20: μαθαίνουμε να ισορροπούμε και να φροντίζουμε τους άλλους.
3. Το Αιώνιο Παιδί, από περίπου 20 έως 35: παιχνίδι, δημιουργικότητα, μια πιο ανάλαφρη πλευρά.
4. Η Κατώτερη, από περίπου 35 έως 50: η στροφή της μέσης ηλικίας, όταν αυτό που παραμελήσαμε ζητάει χώρο.

Οι ηλικίες είναι κατά προσέγγιση και ποικίλλουν πολύ. Όμως η σειρά αντιστοιχεί σε ό,τι είπε ο Jung για το δεύτερο μισό της ζωής: μόλις χτιστεί το εγώ, το καθήκον γίνεται η συνάντηση με τον υπόλοιπο εαυτό μας. Οι θέσεις της σκιάς μπορούν να ανοίξουν σε οποιαδήποτε ηλικία, συνήθως μέσω μιας κρίσης.

Ο ίδιος τύπος φαίνεται πολύ διαφορετικός σε αυτές τις τρεις καταστάσεις. Όταν είναι υγιής, χρησιμοποιεί τον Ήρωα και τον Γονιό του με ισορροπία. Όταν βρίσκεται υπό πίεση, μπαίνει σε κύκλο, πέφτει στη λαβή ή αφήνει τη σκιά του να μιλήσει. Όταν εξελίσσεται, αντιμετωπίζει την Κατώτερή του με υπομονή και χιούμορ και ανακαλύπτει τα δώρα της σκιάς του. Δύο άτομα του ίδιου τύπου μπορεί να βρίσκονται σε πολύ διαφορετικές καταστάσεις, όπως και ένα άτομο σε δύο διαφορετικές ημέρες.